Polskie firmy dostrzegają potencjał sztucznej inteligencji w walce z cyberzagrożeniami, ale jej wykorzystanie wciąż pozostaje ograniczone. Z badania Mastercard wynika, że większość badanych przedsiębiorstw nie korzysta z AI w zadaniach działu IT. Jednocześnie przedstawiciele firm uważają, że ta sama technologia ułatwia działalność cyberprzestępcom.
Sztuczna inteligencja w biznesie budzi nadzieje, którym nie zawsze towarzyszą konkretne wdrożenia. Pokazuje to trzecia odsłona badania Mastercard, przeprowadzonego wśród specjalistów IT w małych, średnich i dużych firmach w Polsce. Wyniki, przedstawione w komunikacie z 12 października 2026 roku, dotyczą wykorzystania AI w cyberbezpieczeństwie oraz świadomości regulacji związanych z ochroną organizacji i płatnościami cyfrowymi.
Firmy widzą potencjał AI w cyberbezpieczeństwie
Ponad połowa przedstawicieli dużych organizacji — 52 proc. — uważa, że sztuczna inteligencja zwiększa zdolność przedsiębiorstw do przeciwdziałania cyberzagrożeniom. Taką opinię podziela 46 proc. respondentów ze średnich firm i 40 proc. z małych.
Wiara w możliwości technologii nie oznacza jednak równie dużego zaufania do bezpieczeństwa dostępnych narzędzi. Tylko 30 proc. przedstawicieli dużych przedsiębiorstw ocenia, że komercyjne rozwiązania dostarczające modele AI są odpowiednio zabezpieczone. W średnich firmach odsetek ten wynosi 26 proc., a w małych — 25 proc.
To różne oceny: jedna dotyczy przydatności AI w ochronie firmy, druga bezpieczeństwa samych rozwiązań. Wyniki pokazują, że przekonanie o potencjale sztucznej inteligencji jest częstsze niż zaufanie do zabezpieczeń komercyjnych narzędzi.
Wykorzystanie sztucznej inteligencji w firmach nadal ograniczone
Szerokie stosowanie AI w działalności biznesowej deklaruje 20 proc. dużych organizacji, 23 proc. średnich przedsiębiorstw i 17 proc. małych. W tym obszarze najwyższy odsetek odnotowano więc wśród firm średniej wielkości.
Jeszcze wyraźniej skalę niewykorzystanego potencjału widać w zadaniach działów IT. Z AI nie korzysta w nich 64 proc. badanych dużych firm, 69 proc. średnich i 76 proc. małych. W każdej z tych grup większość przedsiębiorstw pozostaje zatem poza praktycznym zastosowaniem tej technologii w tym obszarze.
Badanie nie wskazuje przyczyn takiego stanu rzeczy. Nie pozwala więc rozstrzygnąć, czy decydują o nim koszty, brak kompetencji, obawy o bezpieczeństwo czy inne bariery wdrożenia.
AI przeciw phishingowi tworzonemu przez AI
Respondentów zapytano również, czy sztuczna inteligencja może pomagać w identyfikowaniu phishingu generowanego przy jej użyciu. Chodzi o próby oszustwa, w których sprawcy podszywają się pod zaufane osoby lub instytucje, aby wyłudzić informacje.
Pomocną rolę AI w rozpoznawaniu takich zagrożeń dostrzega 54 proc. przedstawicieli średnich przedsiębiorstw i 52 proc. dużych. Jednocześnie niemal co czwarty respondent z dużej organizacji — 24 proc. — nie ma zdania na ten temat.
Odpowiedzi pokazują oczekiwania wobec technologii, a nie wyniki pomiaru jej skuteczności. Brak jednoznacznej oceny u części respondentów może wiązać się z ograniczonym doświadczeniem w korzystaniu z takich narzędzi, choć badanie tego nie rozstrzyga.
Sztuczna inteligencja ułatwia także cyberprzestępczość
Największa zgodność opinii dotyczy zagrożeń. Aż 74 proc. przedstawicieli średnich i dużych firm uważa, że sztuczna inteligencja obniżyła barierę wejścia do cyberprzestępczości. Wśród małych przedsiębiorstw taką opinię podziela 65 proc. badanych.
Firmy widzą więc w AI zarówno narzędzie wspierające ochronę biznesu, jak i technologię, która może ułatwiać działanie sprawcom ataków. To istotne tło dla wyników dotyczących wdrożeń: świadomość możliwości AI po obu stronach jest wysoka, ale jej wykorzystanie w działach IT nadal nie jest powszechne.
NIS2 i PSD3 w świadomości przedsiębiorstw
Osobna część badania dotyczyła wiedzy o regulacjach i projektach legislacyjnych związanych z cyberbezpieczeństwem oraz płatnościami cyfrowymi. Objęcie swojej organizacji wymogami NIS2 potwierdziło 54 proc. przedstawicieli dużych firm i 27 proc. średnich.
W podziale na branże najwyższy odsetek takich deklaracji odnotowano w produkcji — 31 proc. W usługach wyniósł on 26 proc., a w e-commerce 17 proc. Są to deklaracje respondentów dotyczące ich organizacji, a nie niezależna ocena tego, które firmy podlegają regulacji.
Mniejsza jest znajomość PSD3. O projekcie dyrektywy słyszało 26 proc. przedstawicieli dużych i średnich firm oraz 13 proc. małych. Według komunikatu Mastercard ponad dwie trzecie badanych podmiotów nie ma świadomości zmian przewidzianych w projekcie.
Z badania wyłania się obraz przedsiębiorstw, które dostrzegają znaczenie nowych technologii i zagrożeń, ale wciąż mają wiele do nadrobienia w praktycznym wykorzystaniu AI. Kolejnym krokiem będzie sprawdzenie, jak deklarowane zainteresowanie przełoży się na wdrożenia i czy firmy będą potrafiły ocenić ich rzeczywisty wpływ na bezpieczeństwo.
