Nowe prawo ma chronić kurierów. A co z twórcami z YouTube’a i TikToka?

2 grudnia mija termin wdrożenia unijnej dyrektywy o pracy platformowej. Projekt polskiej ustawy jest po konsultacjach, a ustawa ma – przynajmniej w teorii – zacząć obowiązywać już w 2027. Nowe przepisy mają chronić m.in. kurierów i kierowców z aplikacji takich jak Uber, Bolt czy Glovo. Platformami są jednak także YouTube, TikTok i Twitch, gdzie o zarobkach również decydują algorytmy. Czy więc twórcy internetowi będą objęci nowymi przepisami? – wyjaśnia Krzysztof Bartnik z Imker.

Jednym z głównych uzasadnień dyrektywy (UE) 2024/2831 jest skala zjawiska. Według Rady UE za pośrednictwem platform cyfrowych pracuje w Unii ok. 28 mln osób, a ok. 5 mln z nich jest prawdopodobnie błędnie zakwalifikowanych jako osoby samozatrudnione. Osoby te nie korzystają z takich samych praw i ochrony jak pracownicy (Rada UE). Szacuje się też, że ok. 55% osób pracujących przez platformy zarabia mniej niż wynosi godzinowa płaca minimalna netto.

Nowe prawo ma chronić kurierów. A co z twórcami z YouTube’a i TikToka?

Za, a może jednak przeciw

Nie wszyscy czekają na te zmiany. W badaniu Polskiego Związku Partnerów Aplikacyjnych, organizacji firm współpracujących z platformami, 72% kierowców i kurierów zapowiedziało, że w razie przymusowego przejścia na etat, rozważy odejście z zawodu (próba 3785 osób, badanie z początku 2025 r.). Związki zawodowe kwestionują te wyniki i domagają się dalej idącej ochrony, w tym gwarancji minimalnego wynagrodzenia.

Opinia publiczna jest bardziej jednoznaczna: w sierpniowym sondażu IBRiS dla „Rzeczpospolitej” 69% Polaków opowiedziało się za umowami o pracę dla kierowców i kurierów platform (Rzeczpospolita).

Czy prawo będzie dotyczyć twórców?

Debata skupia się na kurierach i kierowcach, ale pojawiły się wątpliwości, czy nowe przepisy nie będą dotyczyć również twórców treści. Są to osoby, które – przynajmniej z pozoru – zmagają się z podobnymi problemami jak kurierzy: nieprzejrzystymi decyzjami algorytmów i niepewnymi dochodami (Silberman i in.).

– Twórca codziennie odczuwa skutki decyzji algorytmu. Jednego dnia film trafia do setek tysięcy osób, następnego zasięgi spadają bez wyjaśnienia – rozumiem więc, skąd pojawiły się pytania – zaznacza Krzysztof Bartnik, CEO i założyciel Imker. – 102 porady, które zmienią Twój biznes online”. – Twórcy i twórczynie są jednak w innej sytuacji niż kurierzy. Sami decydują, co, kiedy i dla kogo tworzą – zauważa Bartnik.

Przeczytaj także:  Czarny Piątek - klienci i sklepy gotowi do startu?

– Najważniejsze jest to, czy platforma organizuje pracę wykonywaną przez osoby fizyczne. Sama wypłata wynagrodzenia o tym nie przesądza – zauważa Bartnik. – Kurier dostarcza przesyłkę, ponieważ to klient złożył zamówienie, a aplikacja przydzieliła mu zlecenie. Widz nie zamawia filmu u twórcy, a YouTube nie przydziela mu zadań i nie wyznacza terminów – dodaje Bartnik. Wątpliwości mogą dotyczyć serwisów, które same przydzielają twórcom kampanie reklamowe i rozliczają ich wykonanie. Niemniej, które platformy obejmie polska ustawa, nie jest jeszcze przesądzone.

Spokojni, ale nie bezpieczni

Brak nowych obowiązków nie oznacza jednak stabilności. Unijny Akt o usługach cyfrowych wymaga od platformy podania twórcom wyjaśnień, gdy zablokuje im konto, wstrzyma wypłaty albo ograniczy widoczność konkretnych treści (np. obniży ich pozycję) z powodu nielegalności lub naruszenia regulaminu (DSA, art. 17). Nie chroni jednak przed zwykłą zmianą algorytmu, która z dnia na dzień może twórcom obciąć zasięgi.

Na tym zmiany się nie skończą. Na grudzień 2026 r. Komisja Europejska zapowiada kolejne przepisy o jakości miejsc pracy (Quality Jobs Act), a tzw. „zarządzanie algorytmiczne” jest jednym z pięciu obszarów konsultacji z partnerami społecznymi (Rada UE). Chodzi o sytuacje, w których zadania przydziela, efekty ocenia i o nagrodach czy karach decyduje program komputerowy zamiast przełożonego – także w tradycyjnych firmach, nie tylko w aplikacjach. Jak będą wyglądać nowe zasady i kogo obejmą – dziś nikt nie wie.