Mały Wielki Wybuch w CERN

Listopad 2010 roku na trwałe wpisze się w historię nauki. Naukowcom z Europejskiej Organizacji Badań Jądrowych po wielu miesiącach starań udało się odtworzyć warunki przypominające te, które panowały prawie 14 miliardów lat temu, czyli zaraz po Wielkim Wybuchu, który dał początek Wszechświatowi. Naukowcy są zgodni – wydarzenie to jest wielkim sukcesem. Swój wkład w sukces Europejskiej Organizacji Badań Jądrowych mają także nasi rodacy – w CERN pracuje ponad 200 Polaków, a polskie serwery Actina Solar wspierają pracę Wielkiego Zderzacza Hadronów.

Wielki Zderzacz Hadronów (LHC) umieszczony jest od 50 do 175 m pod ziemią, na granicy francusko-szwajcarskiej. Akcelerator cząstek skonstruowany jest na planie torusa, a jego obwód wynosi 27 kilometrów. Wielki Zderzacz Hadronów jest najbardziej zaawansowanym i największym urządzeniem badawczym skonstruowanym do tej pory przez ludzi. Dzięki eksperymentom z wykorzystaniem akceleratora cząstek naukowcy chcą odpowiedzieć na pytania dotyczące tajemnic wszechświata – jak powstał, czym jest ciemna energia, dlaczego materia ma masę.

Do tej pory Wielki Zderzacz Hadronów zderzał ze sobą protony. 7 listopada naukowcy rozpoczęli proces zderzania ze sobą jonów ołowiu – działania odbywały się w ramach eksperymentu o nazwie ALICE. W akceleratorze cząstek po raz pierwszy w historii zderzone zostały dwie wiązki ciężkich jonów ołowiu, w wyniku czego odnotowano powstanie tzw. “gorącej zupy”, która według naukowców istniała przez krótką chwilę tuż po Wielkim Wybuchu. Podczas eksperymentu jony w Wielkim Zderzaczu Hadronów zderzyły się z prędkością zbliżoną do prędkości światła. Po kolizji, w miejscu zderzenia się jonów, na mikrosekundy powstają warunki, jakie panowały na początku Wszechświata.


Zaawansowane badania prowadzone w CERN wymagają zastosowania najnowszych rozwiązań technologicznych. Ich zadaniem jest wspieranie wysiłków naukowców w ich codziennej pracy. Wśród maszyn wspomagających pracę Wielkiego Zderzacza Hadronów znajdują się także polskie urządzenia – najnowszym i największym spośród wszystkich wdrożeń przeprowadzonych przez polskie firmy w CERN jest dostawa do instytutu badawczego w Genewie 1132 serwerów marki Actina Solar. Bez wsparcia technologicznego nie byłaby możliwa analiza ogromnej ilości danych napływających z wielu detektorów – szacuje się, że każde zderzenie generuje petabajty danych (czyli biliardy bajtów – 1015). Serwery Actina Solar wykorzystywane są do analizowania, przetwarzania i magazynowania danych w CERN.

Autor/Redaktor publikacji

A.K.